دستور العمل و اقدامات اوليه در سوختگى
ارزيابى و درمان اوليه و معيارهاى اعزام بيماران به مركز سوختگى
 
كمكهاى اوليه، معاينه و درمان فورى:
كمك اوليه:
- قبل از هر اقدامى مراقب سلامت خودتان باشيد.
- فرآيند سوختگى را سريعأ متوقف كنيد.(آتش را با استفاده از آب، پتو ، كپسول اطفاء حريق يا غلطاندن بيمار بر روى زمين خاموش كنيد ) .
- بيمار را خنك كنيد( با جريان آب شير و با دماي ١٥-٨ درجه سانتيگراد و حداقل به مدت ٢٠ دقيقه محل سوختگى را بشوئيد براي خنك كردن بيمار استفاده از يخ يا آب يخ ممنوع است. بايد از ايجاد هايپوترمى جلوگيرى شود . در سوختگي هاي با وسعت بيشتر از 10% به علت خطر هايپوترمي خنك كردن مصدوم توصيه نمي شود .)
- در سوختگى ناشى از تماس با قير، تلاش براى جدا كردن اين ماده آسيب بيشترى به پوست ميزند و بنابراين تلاش اوليه ميبايست براى سرد كردن قير باشد.
-  قبل از بروز تورم لباسها، گردنبند، دستبند، كمربند و هر چيزى كه بدور تنه و يا اندامها بسته شده باشد  ميبايست خارج شود.(مگر اينكه لباس به بدن چسبيده باشد. (
-  موضع سوختگى ميبايست با پارچه خشك و تميز پوشانده شود.
- استفادة از پمادهاى موضعى تا تعيين عمق سوختگى خوددارى شود.
- به بيمار مسكن بدهيد.
 
معاينه و درمان فورى:
بررسى اوليه:
- باز كردن راه هوائى به همراه كنترل ستون فقرات گردنى
-كنترل وضعيت تنفسي در سوختگي استنشاقي با گازهاي تنفسي ؛ بايد در ساعات اوليه ،  تجويز اكسيژن 100% (15 ليتر در دقيقه ) براي مصدوم order  شود زيرا احتمال مسموميت با CO و ديگر گازهاي سمي بيشتر است ، به علاوه نگرفتن اكسيژن به ميزان كافي باعث افزايش عمق و وسعت سوختگي مي گردد .
- برقرارى جريان خون و كنترل خونريزى
- بررسى وضعيت عصبى
- معاينه همه بدن و كنترل جريان خون محيطي
- جايگزين كردن مايعات از دست رفته با تجويز مايع بر اساس درصد سوختگى(براساس فرمول پاركلند)
 
مايع درمانى:
 - اطفال با سوختگى بيشتر از ١٠٪ و بالغين با سوختگى بيشتر از ١٥٪ درجه ٢ سطحى و بيشتر نياز به مايع درمانى دارند.
- ميزان مايع مورد نياز در ٢٤ ساعت اول در بالغين ٤ سى سي كريستالوئيد( ترجيحأ رينگر لاكتات) به ازاى هر كيلو وزن بدن و به ازاى درصد سوختگى است كه نصف آن در ٨ ساعت اول و مابقى در ١٦ ساعت بعد تجويز ميشود. ( فرمول پاركلند)  :
 
سرم 24 ساعت اول
نصف 8 ساعت اول
= درصد سوختگي   ×   وزن مصدوم ×   4cc
نصف 16 ساعت اول
 
در سوختگي هاي تنفسي      4cc به   5.7cc افزايش مي يابد . مايع درماني در اطفال به اين مقدار مايع نگهدارنده ٢٤ ساعته نيز اضافه ميشود.
 
پيشگيرى از كزاز:
بيماران دچار سوختگى ميبايست پروفيلاكسى واكسن كزاز را بر اساس پروتكل دريافت كنند.
 
آسيبهاى شيميائى و الكتريكى:
 آسيب شيميائى:
- در سوختگى با مواد شيميائى نظير اسيد و قلياء حداقل به مدت يك ساعت شستشوي موضع سوخته را ادامه دهيد . در صورت تماس با پودر اين گونه مواد، قبل از شستشو ،  بايد پودر از بدن پاك شود. در صورت وجود درد بعد از يك ساعت، شستشو را تا تسكين درد ادامه دهيد  .
-مصدوم را حتماً به مركز سوختگي اعزام نمائيد .
- هرگز مواد شيميائى را خنثى نكنيد .
- در سوختگي هاي صورت با مواد شيميائى ، صورت و چشم را با آب فراوان بشوئيد .
- لنزهاى چشمى را خارج كنيد .
- پس از اين اقدامات بيمار ميبايست سريعأ به چشم پزشك معرفى شود . ( در صورت سوختگي چشم )
 
 برق گرفتگي :
- در خصوص برق گرفتگى ارتباط بيمار را با رعايت اصول ايمنى از برق قطع كنيد.
- عليرغم وجود ورودى و خروجى كوچك ممكن است آسيب شديد عمقى وجود داشته باشد .
- از كليه بيماران دچار برق گرفتگى ميبايست نوار قلب گرفته شود .
-ميزان برون ده ادراري اين افراد مي بايست حداقل 100 سي سي در ساعت باشد .
 - مصدوم حتمأ به مركز سوختگى اعزام شود .
 
موارديكه ميبايست به بيمارستان اعزام شود:
- درد شديد كه نياز به تجويز مخدر داشته باشد .
- بيمار نياز به مايع درمانى داشته باشد .
- در صورت وجود ادم شديد و يا ادمي كه  براى مصدوم مشكل ايجاد كرده باشد  .
- مشكلات اجتماعى يا روحى- روانى وجود داشته باشد .
- نياز به پانسمانهاى مكرر يا مشكل داشته باشد .
- سوختگي با بيماريهاي زمينه اي جدي همراه باشد .
- به ساير تخصصها نياز باشد .
 
موارديكه ميبايست بيمار به مركز سوختگى اعزام شود:
- سوختگى نيمه ضخامت ( درجه دو) بيش از ١٠٪ در تمام سنين( Split Thickness )
- سوختگى صورت، دستها، پاها، ناحيه تناسلى، نشيمنگاه و مفاصل بزرگ
- سوختگى تمام ضخامت ( درجه سه به بالا) در همه گروههاي سني ( Full Thickness )
- سوختگى الكتريكى از جمله رعد و برق
- سوختگى شيميائى
- سوختگى تنفسى
-بيماراني كه نياز به مراقبت ويژه اجتماعي ، روحي – رواني با بازتواني دارند .
- بيماراني كه داراي بيماري هاي زمينه اي جدي هستند .
-وجود صدمات ديگر همراه با سوختگي مثل شكستگيها منوط براينكه آسيب سوختگي بالاتر باشد . اگر خطر فوري تروما بيشتر باشد ابتدا بيمار بايد در مركز تخصصي تروما بستري شود .
- مراكزي كه فاقد امكانات لازم (تجهيزات ، نيروي كارآمد و... ) در زمينه مراقبت از بيماران سوختگي مي باشند از بستري كردن مصدومين به ويژه كودكان جداً اجتناب نموده و مصدوم را در اسرع وقت به مراكز سوختگي اعزام نمايند .
 
درمان تاول و ادم:
درمان تاول:
- تاولى كه اختلال در حركات مفاصل ايجاد كند ويا خيلى بزرگ باشد بهتر است  مايع داخل آن تخليه  و پوست روى ناحيه سوختگي تا چند روز بماند.
 
درمان ادم:
- در صورتيكه از عضو سوخته استفاده نميشود ميبايست ٣٠ درجه بالا تر از سطح قلب قرار گيرد.
- لباسهاى تنگ و لوازم زينتنى كه دور گردن و اندامهاي سوخته مي باشند ، ميبايست خارج شوند.(با ادم به حالت تورنيكت درآمده مانع جريان خون در عضو مي شود )
 
درمان درد بلافاصله بعد از سوختگى:
- موضع سوختگى با وسعت كمتر از ١٠٪ با آب ساده و دماي ١٥-٨ درجه سانتيگراد شسته و خنك شود و سپس خشك شده و با پارچه تميز و خشك پوشانده گردد. اين عمل ( در 3 ساعت اول بعد از سوختگي مؤثر و هرچه زودتر انجام شود بهتر است . بعلاوه موجب تسكين درد و كاهش وسعت و عمق سوختگي نيز مي شود )
- درد در حال استراحت بيمار با ضد التهابهاى خوراكى غير استروئيدى يا استامينوفن ويا هر دو ( با يا بدون كدئين) درمان شود.
- براي تسكين درد از آسپرين استفاده نشود.
- براى درد ناشى از انجام پانسمان از مخدر كوتاه اثراستفاده ميشود.
- در صورت لزوم از ضد اضطراب هم ميتوان استفاده كرد.
- در صورت عدم تسكين درد در حين پانسمان با شيوه بالا ، مصدوم جهت انجام پانسمان بي درد به مركز سوختگي معرفى شود.
 
نشانه هاى عفونت:
- قرمزى جديد اطراف زخم يا قرمزى پيشرونده، افزايش درد، افزايش ترشح، وجود چرك، تورم، تب بالا، لنفانژيت و افزايش تحريك پذيرى در اطفال از علائم عفونت در نظر گرفته ميشوند.
 
درمان عفونت:
- تجويز پماد سيلور سولفاديازينيا مافنايد
- تجويز آنتى بيوتيك سيستميك
- در مواردعفونت  شديد و پيش رونده بيمار به بيمارستان يا مركز سوختگى اعزام شود. (تجويز آنتي بيوتيك سيستيك پروفيلاكسي در سوختگي ممنوع است . )
 
مشكلات روحى-روانى حاصل از سوختگى:
-  براي حل مشكلات رواني بيمار حمايت روحى-روانى و مشاوره روانشناسى و روانپزشكى ميبايست مد نظر باشد.                                                                                                                                                              دكتر مهدي اياز   -رئيس مركزآموزشي درماني
تاریخ آخرین بروزرسانی   :  1391-9-12 12:24        برو بالای صفحه نسخه قابل چاپ